Οι παθήσεις του σπλήνα διακρίνονται σε συγγενείς και επίκτητες . Οι επίκτητες παθήσεις είναι πρωτοπαθείς , δευτεροπαθείς και τραυματικές.
Oι επίκτητες παθήσεις ( πρωτοπαθείς και δευτεροπαθείς ) εκδηλώνονται , είτε με μεταβολές του μεγέθους ( σπληνομεγαλία ή ατροφία ) , είτε με διαταραχές της φυσιολογικής του λειτουργίας (υπερσπληνισμός ή υποσπληνισμός). Συνήθως η σπληνομεγαλία συνοδεύεται από υπερσπληνισμό , ενώ η ατροφία από υποσπληνισμό.
• Σπληνομεγαλία. Ως σπληνομεγαλία χαρακτηρίζεται κάθε αύξηση του μεγέθους και του βάρους του σπλήνα πέραν του φυσιολογικού και διακρίνεται σε μικρή όταν το βάρος δεν υπερβαίνει τα 500gr. , μεσαία όταν το βάρος είναι 500-2000gr. και μεγάλη όταν το βάρος υπερβαίνει τα 2000gr.Η σπληνομεγαλία , με ή χωρίς υπερσπληνισμό , οφείλεται σε έναν σημαντικό αριθμό πρωτοπαθών και δευτεροπαθών παθήσεων του σπλήνα , ή είναι δευτεροπαθής διόγκωση του οργάνου από παθήσεις άλλων οργάνων και συστημάτων.
• Υπερσπληνισμός. Είναι το κλινικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται ΄συνήθως από σπληνομεγαλία , ελάττωση μιάς ή περισσοτέρων σειρών των έμμορφων κυτταρικών στοιχείων του περιφερικού αίματος ( ερυθρά , λευκά , αιμοπετάλια ) , υπερπλασία των αντιστοίχων σειρών του μυελού των οστών και αποκατάσταση της αιματολογικής εικόνας μετά σπληνεκτομή. Αιτιολογικά ο υπερσπληνισμός διακρίνεται σε πρωτοπαθή ή ιδιοπαθή και δευτεροπαθή. Κλινικά μπορεί να είναι έκδηλος ή λανθάνων υπερσπληνισμός.
Ο πρωτοπαθής χαρακτηρίζεται από αυξημένη καταστροφή των κυτταρικών στοιχείων του αίματος λόγω βραδείας διέλευσης και εγκλωβισμού αυτών από τον σπλήνα . Δεν ανευρίσκεται σαφής αιτία της υπερλειτουργίας του σπλήνα και η διάγνωση τίθεται αφού αποκλεισθούν τα νοσήματα που προκαλούν δευτεροπαθή υπερσπληνισμό . Ενίοτε αποτελεί πρώιμη εκδήλωση κακοήθους νοσήματος του αιμοποιητικού συστήματος , γι αυτό η σπληνεκτομή ενδείκνυται , όχι μόνο για την θεραπεία του υπερσπληνισμού , αλλά και για την ιστολογική τεκμηρίωση της νόσου.
Ο δευτεροπαθής υπερσπληνισμός οφείλεται όχι μόνο σε παθήσεις του αιμοποιητικού συστήματος, αλλά και σε μια σειρά παθήσεων.
Στην κλινική εικόνα κυριαρχεί κυρίως η συμπτωματολογία της υποκείμενης νόσου , ενώ η σπληνομεγαλία εκδηλώνεται με αίσθημα βάρους στο επιγάστριο και το αριστερό υποχόνδριο και αίσθημα πληρότητας του στομάχου δηλαδή συμπτώματα που οφείλονται στην πίεση των γειτονικών του σπλήνα οργάνων . Ο πόνος στο αριστερό υποχόνδριο αποδίδεται , κατά κανόνα , στην δημιουργία σπληνικού εμφράκτου , ενώ η αναιμία , η λευκοπενία ( κυρίως ουδετεροπενία ) και η θρομβοπενία , εκδηλώνονται με αδυναμία , εύκολη κόπωση , ωχρότητα , αιμορραγικές διαθέσεις και υποτροπιάζουσες λοιμώξεις . Η αδυναμία ή η ανεπάρκεια αντιμετώπισης της πρωτοπαθούς αιτίας επιβάλει την σπληνεκτομή .
Ο λανθάνων υπερσπληνισμός συχνά προηγείται του κλινικά έκδηλου υπερσπληνισμού. Χαρακτηρίζεται από τις φυσιολογικές τιμές των κυτταρικών στοιχείων του περιφερικού αίματος και από υπερπλασία και υπερλειτουργία του μυελού των οστών . Η αυξημένη καταστροφή των κυτταρικών στοιχείων του αίματος από τον σπλήνα αναπληρώνεται από την αυξημένη παραγωγή του μυελού των οστών μέχρις ότου κάποιος επιπρόσθετος παράγων (π.χ φλεγμονή ) αναστείλει την υπερλειτουργία του αιμοποιητικού αυτού οργάνου .
• Υποσπληνισμός – Σπληνική ατροφία : Ο Dameshek, το 1955 , περιέγραψε για πρώτη φορά τον υποσπληνισμό σε ασθενή που έπασχε από ιδιοπαθή στεατόρροια . Παρατηρείται κυρίως σε ασθενείς με ελκώδη κολίτιδα και δρεπανοκυτταρική αναιμία , αλλά και σε υπερθυρεοειδισμό . Έχει ακόμη περιγραφεί σε ασθενείς που υποβάλλονται σε κορτιζονοθεραπεία και στην χρήση ακτινοσκιερών σκευασμάτων για ακτινολογικό έλεγχο.
Τα κύρια χαρακτηριστικά του υποσπληνισμού είναι, μεταξύ άλλων, οι υποτροπιάζουσες λοιμώξεις , η ανεύρεση στο περιφερικό αίμα ερυθρών αιμοσφαιρίων με σωματίδια Howell-Jolly , στοχοκυττάρων , σιδηροκυττάρων και ακανθοκυττάρων και η ατροφία του σπλήνα. Επίσης μπορεί να παρατηρηθεί λεμφοκυττάρωση, μονοκυττάρωση, ηωσινοφιλία,βασεοφιλία ή θρομβοκυττάρωση. Εν τούτοις , το σύνδρομο έχει περιγραφεί και σε ασθενείς με φυσιολογικού ή μεγαλύτερου μεγέθους σπλήνα , ανάλογα με την υποκείμενη νόσο .
Η διάγνωση θα τεθεί από τα ευρήματα του περιφερικού αίματος , από το σπινθηρογράφημα του σπλήνα και τις άλλες απεικονιστικές εξετάσεις του οργάνου . Η εμφάνιση σηψαιμίας είναι ο σπουδαιότερος κίνδυνος του υποσπληνισμού , ιδιαίτερα στα παιδιά, λόγω του χρονικού περιορισμού για την ανάπτυξη αντισωμάτων . Δεν συμβαίνει το ίδιο στους ενήλικες κι αν ακόμη έχουν πλήρη έκπτωση των λειτουργιών του σπλήνα (αυτοσπληνεκτομή) , εκτός εαν βρίσκονται υπό ανοσοκαταστολή .
• Σπλήνωση : Είναι η εμφάνιση πολλαπλών “σπληνιδίων” στην περιτοναϊκή κοιλότητα , που αναπτύσσονται από την εμφύτευση σπληνικού πολφού. Προκύπτουν μετά από ρήξεις ή εγχειρήσεις του σπλήνα και χαρακτηρίζονται από την έλλειψη γνήσιας σπληνικής κάψας .
Για περισσότερες πληροφορίες και υπεύθυνη ενημέρωση επικοινωνήστε με τον κο Όθωνα Μιχαήλ, Γενικό Χειρουργό, Διευθυντή Χειρουργικής Κλινικής Ιατρικού Παλαιού Φαλήρου και Υπεύθυνο Τμήματος Ορθοπρωκτικής Χειρουργικής, Τηλ.: 2109520070, 6944435931 | Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. | http://www.omichail.gr
